Έχεις αναρωτηθεί ποτέ, γιατί μια απλή φράση μπορεί να σε βασανίζει για χρόνια, ενώ κάποιος άλλος μπορεί να την ακούσει και την ξεχάσει μέσα σε λίγα λεπτά;
Κάποιος μπορεί να είπε κάτι που αντικειμενικά, δεν φαινόταν ιδιαίτερα σημαντικό. Κι όμως, μέσα σου ένιωσες θυμό, ντροπή, λύπη ή απογοήτευση. Η σκέψη γύριζε ξανά και ξανά στο ίδιο σημείο, σαν να είχε ξύσει μια πληγή που ήδη υπήρχε.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Δεν αντιδρούμε μόνο στα λόγια
Συχνά πιστεύουμε ότι αυτό που μας πληγώνει είναι οι λέξεις. Στην πραγματικότητα, οι λέξεις είναι μόνο το ερέθισμα, αλλά οχι η αιτία. Η αιτία βρίσκεται πολύ πιο κάτω από την επιφάνεια.
Ο εγκέφαλός μας δεν καταγράφει απλώς αυτό που ακούει. Προσπαθεί να ερμηνεύσει τι σημαίνει αυτό που ακούει για εμάς.
Μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου αναζητά απαντήσεις όπως:
- Είναι απειλή ή είναι ασφαλές;
- Με απορρίπτουν;
- Με κρίνουν;
- Δεν είμαι αρκετός;
- Είμαι αποδεκτός;
Η απάντηση δεν εξαρτάται μόνο από τη φράση που ειπώθηκε. Εξαρτάται από τις εμπειρίες που έχουμε αποθηκεύσει στη μνήμη μας και από τον τρόπο που έχουμε μάθει να αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τους άλλους.
Η ίδια φράση δεν έχει το ίδιο νόημα για όλους
Ας φανταστούμε ότι δύο άνθρωποι ακούν την ίδια πρόταση:
«Περίμενα κάτι καλύτερο από εσένα.»
Ο πρώτος ίσως τη δει ως μια απλή παρατήρηση και συνεχίσει τη μέρα του.
Ο δεύτερος μπορεί να νιώσει έντονη ντροπή, απογοήτευση ή θυμό.
Τι άλλαξε;
Όχι η φράση.
Άλλαξε όμως το νόημα που απέκτησε για τον καθένα.
Για κάποιον, μπορεί να ενεργοποίησε παλιές εμπειρίες αυστηρής κριτικής, απόρριψης ή την αίσθηση ότι έπρεπε πάντα να αποδεικνύει την αξία του.
Δεν αντιδρούμε μόνο στο παρόν
Οι άνθρωποι δεν ζούμε μόνο στο «εδώ και τώρα».
Κάθε νέα εμπειρία συναντά ένα ολόκληρο δίκτυο προηγούμενων εμπειριών.
Γι’ αυτό πολλές φορές μια φαινομενικά μικρή κουβέντα αποκτά δυσανάλογα μεγάλη συναισθηματική ένταση. Δεν είναι απαραίτητα η σημερινή φράση που πονά περισσότερο. Είναι ότι συνδέεται με κάτι ήδη γνωστό στον εσωτερικό μας κόσμο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι «τα φανταζόμαστε» ή ότι η αντίδρασή μας είναι υπερβολική, απλά είναι μια αντίδραση σε αυτό που πυροδότησε η κουβέντα.
Σημαίνει ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος λειτουργεί δίνοντας νόημα στις εμπειρίες και όχι απλώς καταγράφοντας γεγονότα.
Η ιστορία μας επηρεάζει, αλλά δεν μας καθορίζει
Το αισιόδοξο μήνυμα είναι ότι ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε τον κόσμο δεν είναι απόλυτα σταθερός.
Καθώς αποκτούμε μεγαλύτερη αυτογνωσία, μπορούμε να αρχίσουμε να διακρίνουμε τη διαφορά ανάμεσα σε αυτό που πραγματικά συνέβη και σε αυτό που αυτό ξύπνησε μέσα μας.
Αυτή η διάκριση δεν εξαφανίζει τον πόνο.
Μας δίνει όμως περισσότερη ελευθερία απέναντί του.
Μια διαφορετική ερώτηση
Δεν χρειάζεται να έχεις όλες τις απαντήσεις.
Η ερώτηση από μόνη της μπορεί να γίνει η αρχή μιας βαθύτερης κατανόησης του εαυτού σου.
Ένα τελευταίο μήνυμα
Η αυτογνωσία δεν σημαίνει ότι δεν θα πληγωνόμαστε ποτέ.
Σημαίνει ότι, σιγά σιγά, θα αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε γιατί πληγωνόμαστε.
Και όταν κατανοούμε τον τρόπο που λειτουργούμε, αποκτούμε τη δυνατότητα να επιλέγουμε πώς θα ανταποκριθούμε, αντί να παρασυρόμαστε αυτόματα από κάθε ερέθισμα.
Η γνώση φέρνει επίγνωση.
Η επίγνωση ανοίγει τον δρόμο για τη θεραπεία.
Και η θεραπεία ανοίγει τον δρόμο για την αλλαγή.
Δες το βίντεο:
