Όταν ο πιο σκληρός κριτής δεν είναι οι άλλοι, αλλά η δική μας φωνή
Πόσες φορές έχεις κάνει ένα λάθος και, πριν καν προλάβει κάποιος άλλος να σε κρίνει, το έχεις ήδη κάνει εσύ και μάλιστα με πολύ σκληρό τρόπο;
«Πώς το έκανες αυτό;»
«Δεν είσαι αρκετός.»
«Πάλι απέτυχες.»
Για πολλούς ανθρώπους, αυτός ο πολλές φορές έντονος εσωτερικός διάλογος είναι τόσο συνηθισμένος, που μοιάζει φυσιολογικός. Σαν να είναι η πραγματική τους φωνή.
Είναι όμως;
Ή μήπως είναι μια φωνή που κάποτε έμαθαν να πιστεύουν;
Η αυστηρότητα δεν είναι πάντα δύναμη
Υπάρχει μια βαθιά ριζωμένη πεποίθηση ότι η αυτοκριτική μάς κάνει καλύτερους.
Ότι αν πιέζουμε συνεχώς τον εαυτό μας, θα εξελιχθούμε περισσότερο.
Ότι αν δεν είμαστε αυστηροί, θα γίνουμε αδύναμοι ή θα επαναπαυτούμε.
Γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι φοβούνται να είναι καλοί προς τον εαυτό τους.
Μπερδεύουν την αυτοαγάπη και την αυτοσυμόνια με την αδυναμία.
Όμως η επιστημονική έρευνα έχει πλέον αποδείξει ότι η υπερβολική αυτοκριτική συνδέεται με αυξημένο άγχος, ντροπή, κατάθλιψη και δυσκολία στην ψυχολογική ανθεκτικότητα. Αντίθετα, η αυτοσυμπόνια δεν μειώνει τα κίνητρα· μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να μαθαίνουν από τα λάθη τους χωρίς να καταρρέουν κάτω από το βάρος τους.
Από πού γεννιέται αυτή η φωνή;
Κανείς δεν γεννιέται με αυστηρότητα προς τον εαυτό του.
Ο τρόπος με τον οποίο σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας διαμορφώνεται μέσα από τις εμπειρίες μας.
Από τα λόγια που ακούσαμε καθώς μεγαλώναμε.
Από τις προσδοκίες που υπήρχαν γύρω μας.
Από το αν η αγάπη συνδέθηκε με την επίδοση, την τελειότητα ή την αποδοχή.
Σιγά σιγά, οι εξωτερικές φωνές αρχίζουν να εσωτερικεύονται.
Και κάποια στιγμή δεν χρειάζεται πια κανείς να μας επικρίνει.
Το κάνουμε μόνοι μας!
Ο εσωτερικός κριτής πιστεύει ότι μας προστατεύει
Αυτό είναι ίσως το πιο παράδοξο σημείο.
Ο εσωτερικός κριτής συνήθως δεν εμφανίζεται επειδή θέλει να μας καταστρέψει.
Εμφανίζεται επειδή, κάποτε, ο εγκέφαλος έμαθε ότι η αυστηρότητα ίσως μας προστατεύσει από την απόρριψη, την αποτυχία ή την κριτική.
Σαν να λέει:
“Αν σε κρίνω πρώτα εγώ, ίσως δεν σε πληγώσουν οι άλλοι.”
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η στρατηγική μπορεί να γίνει μόνιμος τρόπος ύπαρξης.
Και τότε κάθε μικρό λάθος βιώνεται σαν απόδειξη προσωπικής ανεπάρκειας.
Η διαφορά ανάμεσα στην ευθύνη και στην αυτοτιμωρία
Η αυτογνωσία δεν σημαίνει να αγνοούμε τα λάθη μας. Σημαίνει όμως ότι μπορούμε να βλέπουμε τα λάθη μας καθαρά χωρίς να καταστρέφουμε την αξία μας ως άνθρωποι.
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο:
«Έκανα λάθος.»
και στο
«Είμαι λάθος.»
Το πρώτο ανοίγει τον δρόμο για μάθηση.
Το δεύτερο γεννά ντροπή.
Και η ντροπή σπάνια οδηγεί σε ουσιαστική αλλαγή.
Μπορεί να αλλάξει αυτή η φωνή;
Ναι.
Όχι επειδή θα εξαφανιστεί από τη μια μέρα στην άλλη. Αλλά επειδή μπορούμε να αρχίσουμε να την αναγνωρίζουμε. Να τη διαχωρίζουμε από τη δική μας αυθεντική φωνή.
Να αναρωτιόμαστε:
- Από πού έμαθα να μιλάω έτσι στον εαυτό μου;
- Θα μιλούσα έτσι σε έναν άνθρωπο που αγαπώ;
- Με βοηθά πραγματικά αυτή η φωνή να εξελιχθώ ή απλώς με κρατά εγκλωβισμένο;
Αυτές οι ερωτήσεις δεν αλλάζουν μόνο τον τρόπο που σκεφτόμαστε.
Αλλάζουν σταδιακά και τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τον ίδιο μας τον εαυτό.
Μια μικρή άσκηση για σήμερα
Την επόμενη φορά που θα κάνεις ένα λάθος, μην απαντήσεις αμέσως στην εσωτερική σου κριτική.
Πάρε μια ανάσα και ρώτησε:
«Αν ένας άνθρωπος που αγαπώ βρισκόταν στη θέση μου, τι θα του έλεγα;»
Ίσως τότε ανακαλύψεις ότι η καλοσύνη που προσφέρεις στους άλλους είναι ακριβώς αυτή που λείπει περισσότερο από τη σχέση με τον εαυτό σου.
Ένα τελευταίο ερώτημα
Ίσως τελικά το σημαντικότερο ερώτημα να μην είναι:
«Γιατί είμαι τόσο αυστηρός με τον εαυτό μου;»
Αλλά:
«Ποια φωνή θέλω να με συνοδεύει για το υπόλοιπο της ζωής μου;»
Παρακολούθησε το βίντεο:
